Ons huis energieneutraal voor 35.000, hoe zit dat nou?!

Eerste publicatie 28-12-2014 – herzien 16 mei 2016

Urgenda bracht kortgeleden haar tweede  boekje ‘ons huis energieneutraal’ uit. Een boekje waarin uiteen is gezet hoe een aantal  gezinnen hun huizen energieneutraal hebben gemaakt. Urgenda legt daarbij sterk de nadruk op de kostprijs van de gehanteerde concepten. De premisse is dat Nederland energieneutraal kan worden voor 35.000 euro per woning. De beweging rondom de Stroomversnelling roept dat eerst maar eens de grens van 45.000 euro gehaald moet worden. Het is nodig om een klein beetje duiding te geven bij de cijfers die over tafel vliegen.

Roepen dat iets goed of fout is zet weinig zoden aan de dijk. Vooral niet als er gewerkt wordt aan het realiseren van identieke ambities namelijk een energieneutraal Nederland. Degene die bepaald of een concept goed, minder goed of niet goed is zal uiteindelijk de klant zijn. Op dat punt zit denk ik ook de kern van enige wrijving over de opschaling van kansrijke energie-neutrale proposities. De centrale vraag is namelijk of je dat moet doen met forse warmtereductie in combinatie met duurzame installaties (Stroomversnelling concepten) of dat die installaties alleen voldoende zijn (Urgenda concepten).

De afgelopen vier jaar hebben we binnen Energiesprong driftig geëxperimenteerd met concepten en aanpakken. We hebben getest, geprototyped en gemonitord. Daarbij zijn vele doelgroepen te onderscheiden. Binnen het programma Lokaal Alle Lichten op Groen (LALOG) zitten de doelgroepen en woningen die sterk lijken op die uit het boekje van Urgenda. Mensen met een groene inslag of een zuinige levensstijl die over het algemeen vrijstaande of geschakelde woningen bewonen. Mensen die kiezen voor specifiek maatwerk en bereid zijn om nadelige effecten van een gekozen concept te accepteren. Mensen ook, die bereid zijn hun levensstijl aan te passen aan de gekozen oplossing. Het verlagen van de warmtevraag door isolatiemaatregelen is voor hen bijvoorbeeld minder zinvol omdat de warmtevraag al heel laag was of wordt ingevuld met een relatief goedkope houtkachel. Lokale verwarming met infrarood panelen kan omdat men gewend is om te leven in een huis waar de ruimtetemperatuur laag is ingesteld. Men is bereid om bij een paar koude dagen een extra trui aan te doen om te voorkomen dat de warmtepomp 24 uur lang dure grijze stroom staat te verbruiken. Is dat fout. Gekke vraag, natuurlijk niet. Is het een oplossing voor de hele Nederlandse woningvoorraad. Nee, ik vermoed (uitgaande van de huidige stand der techniek) voor hoogstens 10% van de bevolking.

De gemiddelde warmtevraag, uitgedrukt in energie-eenheden, van een Nederlandse woning is 17.000 kWh. Door het toepassen van een efficiënte warmtepomp kan die hoeveelheid warmte geleverd worden met zo’n 3.000 kWh elektriciteit. Een efficiënte warmtepomp hoeft echter nog geen effectieve warmtepomp te zijn. Als de woning continue blijft vragen om warmte omdat er heel veel warmte verloren gaat door slechte isolatie en kieren zal de warmtepomp continue op hoog vermogen moeten draaien wat gepaard gaat met een hoog elektriciteitsverbruik. Bij een aantal dagen onder het vriespunt zullen zonder isolatie de relatief zware warmtepompen (ca 12kW) continue draaien. Reken eens uit hoeveel windmolens daar voor nodig zijn als alle onze 7,6 miljoen woningen zijn voorzien van een dergelijke warmtepomp. En dan maar hopen dat in die koude winternacht een beetje waait. Compenseren met het stoken van een eigen houtkachel (toename is ongewenst i.v.m. fijnstof), lokale verwarming (infraroodpanelen) of een dikke trui is een oplossing om dat te voorkomen. In de perceptie van zuinige mensen is dat nog steeds comfortabel leven. Echter niet de oplossing voor de gemiddelde “on”-zuinige Nederlander. De gemiddelde Nederlander is namelijk gewend aan cv-comfort en zal weinig concessies willen doen aan die perceptie van comfortbeleving.

In onderstaande figuur probeer ik die twee doelgroepen te duiden. Daarbij kunnen we er vanuit gaan dat de grootste groep van de mensen in het rooie gebied verkeren zodra ze afstand doen van hun gasaansluiting. De vraag is dan of ze zich moeten aanpassen voor concepten uit kwadrant C en zich een nieuwe perceptie van comfort moeten aanleren of dat er oplossingen zijn voor de comfortbeleving van kwadrant B. Beide kan. Maar wat wij geleerd hebben van onze experimenten is dat de meeste mensen zich in kwadrant B het meest thuis zullen voelen. Vooral bewoners van huurwoningen.

NOM optiesEr zijn meerdere overwegingen waarom er binnen de Stroomversnelling is gekozen voor een make-over. Primair is het voor een corporatie een extra investering van ca. 25.000,- euro op een renovatie investering die toch al gepland was. Uiteindelijk willen we ook een propostie voor de particulier. Die moet net al bij de Urgenda-oplossing een alternatief zijn voor de energierekening en zal dus zo rond de 40K moeten liggen. Om e.e.a. te verduidelijken heb ik van beide benaderingen een korte SWOT analyse gemaakt. Daar komt niet per definitie een winnaar of verliezer uit.

Laten we koersen op een generieke aanpak die bruikbaar is voor alle doelgroepen en optimale waarde creëert. Van mij mag dat voor 35.000 euro.

Nog even over de boekjes. Het zou Urgenda sieren daar enigszins realistisch in te blijven. Veel woningen die aangepakt zijn op de Urgenda-manier hebben al een positieve startsituatie. Er liggen soms al zonnepanelen op en er is vaak al een forse isolatieslag gemaakt. Het gaat in de boekjes stuk voor stuk om mensen met een groen hart die bereid zijn concessies te doen. Het is dan niet echt fair om te roepen dat het bij de gemiddelde woning in Nederland voor 35.000 euro kan.

Er is ook nog een club die zich balanshuis noemt. Het concept wat die mensen Nul op de Meter noemen is verre van dat. “Ietsje minder isolatie en ietsje meer opwek met opslag” was in de Cobouw te lezen. Een volkomen theoretische exercitie met verkeerde aannames en foute berekeningen. Die mensen moeten met monitoringsdata maar eens aantonen dat hun concept voldoet aan datgene wat wij Nul op de Meter noemen: de som van het totale energieverbruik en de energieopwek over een heel jaar op NUL (en dan hebben we het over het gebouw en gebruiksgebonden verbruik)

ANALYSE NOM CONCEPTEN

 

 

 

SWOT

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: